Domingo, 08 de Febrero de 2026
CIUDAD VALLES, S.L.P.
DIRECTOR GENERAL.
SAMUEL ROA BOTELLO
Semana del 11 de Marzo al 17 de Marzo 2016

Danza del Carnaval en el municipio de Aquismón

Danza del Carnaval en el municipio de Aquismón

Verónica Martínez Venancio



Una tradición que se ha llevado a cabo por muchos años.

Por décadas, en el municipio de Aquismón ha existido la Danza del Carnaval, mejor conocida como "Los Mecos", donde participan niños y jóvenes adultos de las comunidades de este municipio.

Tanute, Tampate y Tancuime son las comunidades que llevan a cabo esta tradición, dando comienzo el miércoles de ceniza y terminando el día de ramos realizar esta tradición, que desde hace mucho tiempo se ha desarrollado en una unión de la cultura indígena Tének y la religión católica.

Los participantes, se pintan de color negro, rojo y blanco, con puntos blancos o negros, esto lo llevan a cabo para recordar el sufrimiento de Jesús que murió en la cruz, y ellos representan lo que es la oscuridad, el diablo mayor de color rojo es el que guía a todos los demás danzantes, mismos que llevan sus pasos acorde a los ritmos de un músico acompañante en el acto.

En su último día de participación, el día de ramos, todos los voluntarios son bendecidos y les hacen una limpia para no poseer alguna enfermedad, de acuerdo a lo que marca la costumbre y creencia, y también con ello, se hace una ofrenda.

Se ha visto en los últimos años, que participan más los niños, pues al llegar a la mayoría de edad, algunos ya no continúan con esta tradición, y señalan los adultos mayores, que es necesario que se siga realizando éste acto, ya que por años ha existido y podría perderse este valor ancestral.

Este tipo de tradición no en todos los municipios lo realizan, Aquismon y Tanlajás son las únicas entidades que en semana santa lo llevan a cabo, y hasta la fecha, muchos grupos de ésta misma cultura indígena, desconocen de su existencia, aunque sí se le conoce con diferentes nombres, pero lo importante, es que sigan fomentando a los niños para llevarla a cabo y que así prevalezca esta tradición.

An bixomtalab ti ok'bichow Akichmom

An biyal t'ajbilab a xi biyalitsu t'ajnal.

Ma ti biyalits ti an ok'bichow ti akichmon k'wajat u t'ajnal an bixomab, a xi u lej ti exlab ti "Mecos", ju'taj an tsakamchik ani an pakdha' kwitólchik ti kwenchalchik xi wa'ats ti an ok'bichow u otsel k'al an bixomtalab.

Tanute, Tampate y Tancuime ja'ats an kwenchalchik si in t'ajal an biyal t'ajbilab, in tujchalchik ti miércoles ceniza ani in talabedhal ti an k'ichaj ti ramos ka t'ajan axé' xi biyal t'ajbiláb xi biyal k'wajat ti t'ajnal in t'ajál jun i junkuntalab k'al an t'ajbilab Tének ani k'al an religión catolica

A xi u otsel k'al axé xi t'ajbilab, u majunal ti t'unu', tsákni' ani ti dhakni', k'al majudh i kwechochik majudh dhakni ani t'unu', axé'chik in t'ajalchik abal ki in t'ila' an yajchiktalab xi in bats'u' a Jesús tam ti tsemets ti an cruz ani jajá'chik an bixomchik jats in t'ajal ti at'ax, an tsák pulik teneklab ja'ats a xi in ok'nál an bixomchik axi in nedhal an beltalab junkudh k'al an t'énel abal ki in t'aja' axé xi t'ajnél .

K'al an taltal k'ícháj, ti ramos, patalchik xi bixom u labliyab ani u pedhyab abal yab ki in yek'wa' an at'ax ik' jun i yawlats, ja'ats a xi jajá'chik in exlál ani in belál k'al an t'ajbiláb , anitsk'ij jayej in t'ajál an ts'akchixtalab.

Lej ka tsu'uw k'al an tamub xi wat'enek, an tskamchik jats a xi mas u otsél k'al an bixomtaláb, kom tam ki in ko'oyits mas i támub , wa'ats junchik xi ibits in le' ki in t'aja' an t'ajbilab, ani an yejtse' mám in ulal abal lej ti exbadh ka t'ajan axé' xi biyal t'ajbilab kom ma ti biyal k'wajat ti t'ajnal ani walam ka k'ibey an exbadh.

Axé' xi biyal t'ajbilab yab ti patal an ok'bichow u t'ajnal , Akichmom ani Tamlajax jats tam ti an semana santa in t'ajalchik , ani ma xowe'k'ij , yan i kwéne' tenek yab in exlal k'al an t'ajbilab max wa'ats, ani yan jant'idha tu exlab ti in bijil, po xi lej exbadh, ja'ats abal an tsakamchik ka olchinchik abal ki in exbay ki in t'aja' ka k'wajiyej axé' xi biyal t'ajbilab.

email. veromtzv00@gmail.com

 


emsavalles© 2006 - 2026 Todos los derechos reservados. Queda prohibida la publicación, retransmisión, edición y cualquier otro uso de los contenidos sin previa autorización.
Emsavalles Publicidad, Escontría, 216-A, Zona Centro, Ciudad Valles, S.L.P. Tel:481-382-33-27 y 481-381-72-86. emsavalles@hotmail.com. contabilidad@emsavalles.com
No. de Certificado de Reserva Otorgado por el Instituto Nacional del Derecho de Autor: 04-2021-071615041800-203 04-2022-080212185100-30.