Domingo, 08 de Febrero de 2026
CIUDAD VALLES, S.L.P.
DIRECTOR GENERAL.
SAMUEL ROA BOTELLO
Semana del 04 de Marzo al 10 de Marzo de 2016

El bordado Tének aún prevalece

El bordado Tének aún prevalece

Verónica Martínez Venancio



Es importante reconocer el trabajo que realizan las mujeres Tének y que además se ha mostrado que aún vive la costumbre del bordado.

Entre la variedad de costumbres que posee la huasteca potosina, una de ellas es el bordado que realizan las mujeres de ésta cultura, el cual es parte importante en cuanto a obtener algo de recurso para la familia se refiere.

Las mujeres tének, a pesar del trabajo doméstico que día con día realizan, como apoyo a su esposo que labora en el campo, algunas se dedican al bordado, y como ya es conocido, ellas elaboran su propia vestimenta.

No solamente las señoras sino también los jóvenes hacen este tipo de trabajo y en algunos casos, desde pequeñas han aprendido de acuerdo a la enseñanza de sus mayores, esto, de generación en generación.

Algunos de los trabajos que llevan a cabo son los manteles, el "quesquem", la talega y algunos otros de lo más básico, pero últimamente han evolucionado a realizar diferentes artículos como son los adornos; y con el recurso que obtienen, apoyan a la familia, para comprar los materiales para bordar.

En últimas fechas, en la región huasteca se ha optado por recurrir al uso de las antiguas tradiciones, combinado con lo moderno, como en los vestidos para la boda y quince años, en donde se aplica el bordado Tének y en ciertos lugares, dan prioridad a que las señoras indígenas realicen este tipo de trabajo, lo que significa una generación de empleos muy importante para ellas.

Este bordado que realizan es primordial, ya que muestra la existencia de una cultura y da fe de la misma, no sólo en el bordado, sino también en un gran número de tradiciones, y costumbres que origina turismo en la región.

An tének chukuxtalab k´wajateyk´ij

Lej ti exbadh ka exla an t´ójlab xi in ts´ejkal an Tének uxum ani ka tsutat abal an t´anéj chukuxtalab k´wajatk´ij

K´al an yan i t´ajbilab xi wa´ats ti an tének tsabal ja´ats an chukuxtalab xi in ts´ejkalchik an uxumchik, a xi ja´ats xi lej exbadh abal ki in bats´uw we´ i tumín.

Anits k´ij k´al in t´ojlabil ti in k´ima´ ti k´ícháj an k´ícháj, an tének uxum xi in bijnal in tolmixtal in k´imadhil xi u t´ojojoyal in tsabalil, wa´ats a xi in ts´ejkal an chukuxtalab, jant´idha u tso´ob jajá´chik in ts´ejkan kwetemtal in kotón.

Yab expidh an mimlabchik anits k´ij jayen a xi ts´ik´achej in tsejkal axé´ xi t´ójlab ani ki in ela´k´ij tam tsakamayej in exlalits k´al in exbochixtal k´al xi in k´wa´al mas in tamúb k´al jats xi in wat´bachab an t´ajnel.

An t´ójlabchik xi in t´ajál ja´ats an mantel, an dhayemblab, an talega ja´its a xi in lej ts´ejkalchik, po xowé´ u lej ts´ejkabits xi jatsits xi in alabedhal yan jant´oj ani k´al an tumín a xi in kanchal ti nujul, jats abal in yanetal ani abal ki in ts´aiy xi in eyendhal.

Xowé´k´ij k´al an tének tsabal u lej ti eyendhabits an biyalab t´ajbilab ani jayej k´al an t´aney xi xowé´ wa´ats kom ja´its etíl in kotonlabil an tomkinél, tam ki in ajibnanchal in tamubil laju´ bó´ an tsik´ach, ja´ats in eyendhal an tének chukuxtalab ani pilchik an xe´tsintalab u pidhal an milabchik ki in t´aja an t´ojlab, xi in le´ ki in uluw abal watsindhab i t´ojlab lej ti exbadh abal jajá´chik ti mimlab.

An chucuxtalab xi in t´ajál lej ti exbadh, kom in bijnál abal t´ajnaleyej an t´abiláb, yab expidh k´ij k´al an chuknél, ja´its k´ij k´al an yantolom t´abilab xi wa´ats ani ja´its in t´aj{al ka wa´tsin an tsa´bixtalab k´al axé xi xe´tsintaláb.
email. veromtzv00@gmail.com

 


emsavalles© 2006 - 2026 Todos los derechos reservados. Queda prohibida la publicación, retransmisión, edición y cualquier otro uso de los contenidos sin previa autorización.
Emsavalles Publicidad, Escontría, 216-A, Zona Centro, Ciudad Valles, S.L.P. Tel:481-382-33-27 y 481-381-72-86. emsavalles@hotmail.com. contabilidad@emsavalles.com
No. de Certificado de Reserva Otorgado por el Instituto Nacional del Derecho de Autor: 04-2021-071615041800-203 04-2022-080212185100-30.